Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Szmuel Milchman 6

Opis

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polski Żyd Szmuel Milchman opowiada o swoim dzieciństwie w Łodzi, pobycie w domu dziecka w Marysinie podczas II wojny światowej oraz o ucieczce z transportu kolejowego przed Niemcami i późniejszym życiu w getcie łódzkim. Mężczyzna mówi w języku hebrajski, a jego żona zza kadru tłumaczy realizatorom jego wypowiedzi na język polski.
Szmuel mówi, że urodził się 6 maja 1929 roku. Jego rodzicami był Lejb Milchman z okolic Lublina oraz Rachel z domu Geclik z Łodzi. Małżeństwo mieszkało w Łodzi i miało dwóch synów - Szmuela i dwa lata młodszego Mosze. Rachel zmarła w wyniku wypadku komunikacyjnego z tramwajem i chłopcy zostali sierotami. Rozdano ich po rodzinie. Szmuel wychowywał się u dziadków, a jego brat u ciotki. Dziadek był człowiekiem religijnym i prowadził warsztat szewski, który przynosił dobry zarobek. Szmuel chodził do szkoły powszechnej przez trzy lata zanim wybuchła II wojna światowa.
Mężczyzna pamięta moment wejścia Niemców do Łodzi. Był wtedy na dworze. Pamięta, że Volksdeutche, wtórzy mieszkali dotąd w mieście zaczęli pomagać okupantowi np. informując o miejscach zamieszkania Żydów oraz o tym co robią.
Ojciec Szmuela mieszkał już na terenie tworzonego przez Niemców getta, więc nie musiał się przeprowadzać. Szmuel jako sierota został umieszczony poza gettem w domu dla sierot w Marysinie, gdzie przebywał w grupie religijnych dzieci, choć sam nie czuł się religijny. Musiał nosić jarmułkę. Warunki w sierocińcu z czasem się pogarszały -zaczynało brakować jedzenia, żyli w strachu, w końcu nie pozwalano im opuszczać sal. Pewnego dnia policja żydowska przyszła z Niemcami aby zabrać dzieci. Mówiono, że pojada do sanatorium i będą mogły się tam uczyć. Wozami wywieźli dzieci na stację kolejową. Potem ustawiano dzieci trójkami aby wsiadły do wagonów kolejowych. Szmuel był w ostatniej grupie. W pewnym momencie zaczął się wycofywać. Żandarmi stali z przodu i chyba nie widzieli co się dzieje. Wszedł do budynku na peronie, tam złapali go ludzie i ukryli. Został tam całą noc. Rano przeszmuglowano go do getta, gdzie trafił do ojca, który się ukrywał i mieszkał z jakąś kobietą. Kiedy skończyła się Wielka Szpera, czyli łapanki Niemców i policji żydowskiej wymierzone w dzieci do 10 roku życia i starców, Szmuel zaczął pracować w drukarni u pana Granka. Nauczono go wszystkiego i drukował plakaty.
Z getta trafił do obozu w Ebenzee, skąd wyzwolili go Amerykanie w maju 1945 roku. Nie miał co ze sobą zrobić po wojnie i przez jakiś czas pozostał w obozie. Widział jak wygłodniali ludzie rzucali się na jedzenie i z tego powodu umierali. Po jakimś czasie z kolega pojechali pociągiem do Insbrucku. Konduktor szukał takich dzieci jak oni, żeby ich wyrzucić z pociągu. Szmuel ukrywał się. Podszedł do niego żydowski żołnierz z gwiazda Dawida na mundurze i zaproponował mu wyjazd do Izraela, gdzie będzie miał jedzenie i będzie mógł się uczyć. Zgodził się i mieszka w Izraelu do dzisiejszego dnia.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Szmuel Milchman 6
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    39'45"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Szmuel Milchman 6
  • część
    6 / 58

Język

  • język oryginału
    he, pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.