Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Hanka Grossman 49

Opis

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polska Żydówka z Łodzi Hanka Grossman opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej.

Kobieta urodziła się 11 stycznia 1925 roku w Łodzi. Miała trójkę rodzeństwa. 11,5 roku starszego brata i 3 lata starsza siostrę. Hanka była najmłodsza. Miała, w swojej ocenie, bardzo szczęśliwe dzieciństwo. Chodziła do żydowskiej szkoły powszechnej, ale kolegowała się też z polską młodzieżą. Matka jej była religijna i prowadziła koszerną kuchnię. Ojciec nie był religijny, za to udzielał się w partii politycznej. Ich dom Hanka określa jako liberalny.
Kiedy wybuchła II wojna światowa brata Hanki wzięto do wojska. Ranny trafił do szpitala polowego. Zagrożonemu, jako Żydowi, pomogła uciec kobieta ze wsi koło Henrykowa.
Do Łodzi we wrześniu 1939 roku wkroczyli Niemcy i rozpoczęły się szykany wymierzone w ludność żydowską. Niektórzy Polacy również zaczęli odwracać się od Żydów. Hanka miała kolegę katolika, który mieszkał w tym samym domu. Na Święta Bożego Narodzenia przed wojną u jego rodziny pod choinką był zawsze prezent dla Hanki. Kiedy Hanka na początku wojny stała w kolejce po chleb i nadeszli Niemcy, którzy kazali wystąpić z kolejki Żydom, Hanka nie zareagowała. Wtedy przyszedł jej kolega i pokazał Niemcowi, że Hanka jest Żydówką. Dostała wtedy kopniaka od Niemca.
W marcu 1940 roku rodzina Hanki przeprowadziła się do utworzonego przez Niemców getta. 1 maja getto zostało hermetycznie zamknięte. Zaczął panować ogromny głód, który według relacji Hanki, powodował ból całego organizmu oraz stan umysłu, przy którym człowiek 24 godziny na dobę myśli o zdobyciu jedzenia. Głodowi towarzyszył strach przed Niemcami.
Hanka w getcie zapisał się do organizacji syjonistycznej, a ponadto pracowała jako młodociana. W 1942 roku straciła ojca.
We wrześniu 1942 roku Niemcy zorganizowali i przeprowadzili Wielką Szperę, czyli akcję w getcie łódzkim, polegającą na wyszukaniu i wywiezieniu poza getto dzieci do 10 roku życia, osób starszych po 65 roku życia oraz osób chorych i kalekich. Hanka 1 września 1942 roku wracała z pracy. Nie mogła przejść ulicą koło szpitala na Łagiewnickiej, ponieważ została zabarykadowana przez Niemców, którzy opróżniali szpital z ludności. Wyrzucali przy tym małe dzieci przez okna do samochodów stojących pod szpitalem. Hanka miała wtedy 16 lat. Jak wróciła do domu to nie była w stanie o tym mówić. Matka i siostra domyśliły się co musiała widzieć.
Kobiety przetrwały Wielką Szperę, ale miały problemy zdrowotne. Siostrze Hanki puchły nogi z głodu i siostra starała się ją osłaniać przed Niemcami. Hanka zachorowała w getcie i trafiła do szpitala. Tam ogolili jej głowę i wyleczyli, jednak gdy wyszła z placówki jej wygląd był zmieniony nie do poznania. W 1943 roku zmarła na gruźlicę matka Hanki i została pochowana na łódzkim cmentarzu żydowskim.
Kiedy Hanka z siostrą zostały same, wprowadziła się d nich koleżanka, która straciła rodzinę. Odtąd żyły jak trzy siostry.
W końcu nastąpiła likwidacja getta. Niemcy kazali ludziom opuszczać domy i zgłaszać się do transportu poza getto. Siostra Hanki chciała, żeby dziewczęta się ukryły w mieszkaniu. Jednak Niemiec stojący na zewnątrz zobaczył cień człowieka w oknie i wysłał na górę policjanta żydowskiego. Dziewczęta zeszły z nim na dół i zostały wywiezione do obozu w Oświęcimiu. Tam zostały rozebrane i ogolono im głowy. Całą noc spędziły nago w ubikacji. Kolejnego dnia dano im suknie bez bielizny, drewniane trepy oraz jedną na pięć osób puszkę po konserwie, aby jadły w tym przydziałową zupę.
Z obozu w Oświęcimiu Hanka i jej siostra wraz z innymi zostały przetransportowane do obozu Bergen-Belsen. W Saksonii kobiety pracowały w fabryce produkującej części do samolotów.
6 miesięcy po wojnie siostra Hanki zginęła w wypadku samochodowym na terenie Niemiec, w którym brali udział Amerykanie. Hanka wróciła więc sama do Polski, gdzie odnalazła brata. W 1947 roku Hanka wyszła za mąż. Dziś ma dwie córki, sześcioro wnuków i troje prawnuków. Dużą rodzinę traktuje jako zwycięstwo.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Hanka Grossman 49
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    52'59"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Hanka Grossman 49
  • część
    49 / 58

Język

  • język oryginału
    pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.