Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Gerszon Szpiro 15

Opis

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polski Żyd z Łodzi Gerszon Szpiro opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej.
Mężczyzna tłumaczy jak zapisywać jego nazwisko. Przed II wojną światową jego rodzice nazywali się Szpiro, a Niemcy w dokumentach pisali ich nazwisko po niemiecku jako Spiro.
Ojciec Gerszona miał przed wojną ze wspólnikiem fabrykę, ale wspólnik okazał się nieuczciwy i interes podupadł. Ojciec był człowiekiem wierzącym, a matka odkąd się wykształciła w gimnazjum straciła wiarę.
Kiedy Niemcy wkroczyli do Łodzi podczas wojny, od początku utrzymywali porządek poprzez wzbudzanie strachu. Zabijali ludzi na pokaz, żeby inni się bali i byli posłuszni. Kazali Żydom oddać kosztowności i futra. Kiedy utworzyli getto żydowskie każdy zdolny do pracy pracował. Ojciec Gerszona pracował przy sortowaniu szmat, a Gerszon w szpitalu w biurze. Przebywał w szpitalu w dniu 1 września 1942 roku, kiedy Niemcy opróżniali szpital z chorych, aby potem koncentrować w nim ludzi złapanych podczas Wielkiej Szpery, czyli akcji, podczas której wyłapywano dzieci do lat 10, osoby starsze i chore. Wysyłano je poza getto. Niemcy nie pozwoli personelowi opuszczać szpitala podczas Szpery. 1 września wywożono chorych. Gerszon widział przez okno jak Niemcy wyrzucają dzieci przez okno z 4 piętra - także noworodki z oddziału położniczego.
Okazało się, że podczas Wielkiej Szpery zostali złapani rodzice Gerszona. Spotkał ich w szpitalu. Dostali po bochenku chleba na drogę. Ich transport opóźniał się, z powodu wyrobienia limitu wywiezionych na dany dzień. Do szpitala przyjechał Arek Jakubowicz - szef resortów w getcie z Hensem Biebowem - szefem niemieckiej administracji cywilnej getta łódzkiego. Gerszon znał A. Jakubowicza, ponieważ jego ojciec handlował z nim przed wojną. Podszedł do niego i poprosił o uratowanie rodziców. A. Jakubowicz powiedział, że nie może wycofać ich z transportu, ale może pomóc ich umieścić w grupie kilkunastu osób, które były trzymane w osobnym pokoju, jako zapasowa grupa ludzi, którzy mieli zostać wywiezieni, jeśli Niemcy nie uzbierają 40 000 osób do transportu. Tak też się stało i rodzice zostali uratowani z Wielkiej Szpery.
Po ustaniu Wielkiej Szpery w getcie było mniej osób, więc było więcej jedzenia. Pojawił się ponadto szef policji żydowskiej Dawid Gestler, który pomagał w aprowizacji. Przywożono do getta koninę z frontu. Żydzi nie powinni jej jeść, ponieważ jest niekoszerna, ale rabinat wydał nakaz jedzenia niekoszernego jedzenia w celu ratowania życia.
Gerszon często spotykał Przewodniczącego Starszeństwa Żydów w Łodzi Chaima Rumkowskiego. Przed wojną Ch. Rumkowski prowadził sierociniec.Po latach Gerszon ocenia go, jako człowieka, który chciał ratować jak najwięcej Żydów. Rzeczywiście najwięcej podczas Holocaustu przeżyło Żydów z Łodzi. Podobno Rumkowski sam zgłosił się do transportu do Auschwitz, kiedy Niemcy skierowali tam jego brata. Gerszon słyszał, że Rumkowskiego sami Żydzi w Auschwitz wrzucili do pieca, ponieważ byli ludzie, którzy go nie lubili i uważali, że działał na niekorzyść getta. Po getcie Ch. Rumkowski zawsze jeździł ze strażnikami, ponieważ bał się ataków żydowskich na swoją osobę.
Gerszon w getcie został wyznaczony przez Niemców do dezynsekcji domów po obozie cyganów. Mężczyzna znalazł tam poodcinane palce, ręce i uszy oraz paszporty niemieckie. Uważa, że w tym obozie oprócz cyganów trzymano i wykańczano Niemców, którzy nie zgadzali się na to co robią hitlerowcy.
Po wojnie Gerszon spotkał w pociągu gdzieś w Europie Dawida Gertlera. Powiedział mu kim jest, ponieważ jego wuj Kleczewski był w Sonderkomando w getcie i znał D. Gertlera. D. Gertler z nim nie rozmawiał, tylko dał mu 100 dolarów. Gerszon uważa, że D. Gertler starał się w getcie działać na korzyść Żydów, jak tylko mógł.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Gerszon Szpiro 15
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    56'26"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Gerszon Szpiro 15
  • część
    15 / 58

Język

  • język oryginału
    pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.