Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Dwora Shenhav z domu Dorka Kozłowska 35

Opis

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polska Żydówka z Łodzi Dwora Shenhav z domu Dorka Kozłowska opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej.
Kobieta przed wojną mieszkała w Łodzi z rodzicami, dwiema siostrami i bratem. Ojciec zajmował się sprzedażą konfekcji, a matka pracowała jako krawcowa, ale nie zawsze była aktywna zawodowo. Ojciec był trochę religijny, a matka bardzo. Nie nosiła jednak peruki. Dwora ocenia ją jako inteligentną, mądrą i zdolną kobietę.
Dwora urodziła się w 1924 roku, więc w 1939 roku, kiedy wybuchła II wojna światowa, miała 15 lat. W 1940 roku Niemcy rozkazali ludności Żydowskiej przeprowadzić się do getta. Tam ludzie dostawali mało żywności. Ojciec szczególnie źle to znosił i podbierał innym członkom rodziny porcje. Matka się temu sprzeciwiała. Ojciec umarł w 1941 roku z głodu.
Matka starała się pomagać dzieciom. W getcie trzeba było stać w długich kolejkach po przydział pożywienia. Pewnego dnia Dwora, jako jedyna z rodziny, znalazła się na liście osób, które miały się stawić na placu zbiórki. Poszła tam, ale przyjaciel, który później został jej mężem, zabrał ją stamtąd wykorzystując protekcję swojej znajomej. Okazało się, że ludzi z listy zamordowano w drodze do Chełmna. Dworka poczytuje to jako pierwszy dla niej cud podczas wojny.
W 1944 roku nastąpiła likwidacja getta. Nikt nie wiedział gdzie ludność zostanie wywieziona. Dwora z rodziną trafiła do obozu Auschwitz. Po przyjeździe nastąpiła segregacja ludzi z transportu. Osobno kobiety, osobno mężczyźni oraz oddzielanie dzieci i osoby. Najgorsza była strata matki. Żona brata też poszła do komory gazowej razem ze swoim pięcioletnim dzieckiem, którego nie chciała zostawić samego. Auschwitz to było piekło według relacji Dwory.
Stamtąd po jakimś czasie została przewieziona wraz z grupą 500 kobiet do Berlina i tam pracowała w fabryce Krup. Po kilku miesiącach Berlin był bombardowany przez aliantów. Pracownice fabryki zostały zagnane do schronów. Niektóre z kobiet zostały ranne odłamkami szrapneli.
Z Berlina zabrano kobiety do obozu Ravensbruck. To było miejsce przeznaczone wyłącznie dla kobiet. Tu zwiększono im racje żywnościowe, ponieważ jak się okazało interweniował tam Czerwony Krzyż. Ta organizacja po wyzwoleniu obozu zabrała kobiety autobusami do Danii, a potem przewiezieni do Szwecji, gdzie nie było wojny. Tam Dworkę znalazł kolega z getta, który jej wcześniej pomagał. Została jego żoną. Ślub wzięli w Szwecji.
Po wojnie Dwora odnalazła siostrę matki – ciotkę z Belgii. U niej przetrwało zdjęcie Dwory z siostrami i matką. Dostała je od ciotki.
Do dziś nie może zrozumieć dlaczego alianci nie bombardowali Auschwitz. Uważa, że ci co przetrwali muszą świadczyć o przeszłości. Kiedyś nie opowiadała synowi o tym co przeżyła, ponieważ bała się że to wpłynie na jego psychikę. Kiedy był dorosły zabrała go do Polski i wszystko opowiedziała.
Z getta Dworka pamięta głód. Każdy kawałek pożywienia zostawał wykorzystywało. Na przykład z obierek po ziemniakach robiono placki. Dodatkowo w getcie ludziom towarzyszył nieodłączny strach o życie. Na ulicach widziało się ludzi umierających z głodu.
W 1942 roku we wrześniu Niemcy zorganizowali akcję pod nazwą Wielka Szpera. Polegała na wyszukaniu i wywiezieniu z getta dzieci do 10 roku życia i dorosłych od 65 roku życia oraz osób chorych i niepełnosprawnych. Niemcy przeczesywali dom po domu, każąc wszystkim mieszkańcom wyjść na podwórze lub ulice i poddać się selekcji. Matka Dwory została ukryta. Ona z siostrami zeszły na selekcję.
Podczas Szpery wzięto prawie wszystkie dzieci, oprócz tych które udało się ukryć. Różnie ocenia się Chaima Rumkowskiego – przewodniczącego za namowę matek do oddania dzieci Niemcom. Niektórzy mówili, że on nie miał wyboru.
Przyjaciel Dwory, który potem został jej mężem, podczas Szpery został wytypowany przez Niemców do wywiezienia. Siedział już na wozie, ale poprosił Niemca o możliwość powrotu do mieszkania po marynarkę. Ten się zgodził. Przyjaciel ukrył się i już nie wrócił na wóz. W ten sposób się uratował. Resztę jego rodziny wywieziono. Dworka jechała z nim potem w transporcie do Auschwitz.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Dwora Shenhav z domu Dorka Kozłowska 35
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    35'49"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Dwora Shenhav 35
  • część
    35 / 58

Język

  • język oryginału
    pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.