Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - David Brun 14

Opis

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polski Żyd z Łodzi David Brun opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej oraz o pobycie w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.
Mężczyzna mieszkał przed wojną w Łodzi wraz z rodzicami. Miał dwóch braci. Jeden 17 lat starszy ożenił się i wyjechał do Warszawy do rodziny żony. Drugi, starszy od Davida o 14 lat mieszkał z rodzicami i Davidem. Rodzina była religijna, ale nie ortodoksyjna. Ojciec Davida w 1935 roku pojechał do Palestyny i wrócił z myślą o emigracji. Rabin z Góry Kalwarii odradził mu wyjazd. Ojciec niedługo potem zachorował i zmarł. Wcześniej prowadził zakład produkcji tekstyliów.
Kiedy wybuchła II wojna światowa najgorszy dla Davida był zabór majątku i upokarzanie Żydów. Sam miał tzw. semicki wygląd i mógł bez łaty na ubraniu, oznaczającej, iż jest Żydem, przemieszczać się po mieście. Widział jak Żydów wypędzano z kolejek po jedzenie. W kamienicy, gdzie mieszkał Volksdeutsch był dozorcą i dostawał łapówki, aby nie wydawać Żydów. Kiedy pewnego dnia David wyszedł na ulicę z łatą na ubraniu, został złapani jak inni Żydzi do czasowej pracy dla Niemców.
David mówi, iż przed wojną w Łodzi był antysemityzm, ale nie bardzo go odczuwał. Zdarzyło mu się, że jak wracał ze szkoły do domu to ktoś rzucał w niego i jego kolegów kamieniami.
Kiedy Niemcy utworzyli getto dla Żydów w Łodzi, rodzina Brunów przeniosła się tam do domu przy ulicy Wrześniewskiej 4. W getcie David pracował najpierw w resorcie rymarskim, a potem w elektryczno-technicznym, gdzie uczył się aby zostać elektrykiem. Jego matka pracowała w resorcie dywanów.
W getcie panował ogromny głód. Życie kręciło się wokół jedzenia i zdobywania jedzenia. Ludzie nie mogli się powstrzymać, kiedy mieli okazję coś zjeść. Matka i synowie w domu Davida porcjowali sobie i dawkowali chleb. Któregoś dnia brat Davida wracając do domu z bochenkiem chleba zjadł połowę po drodze, ponieważ nie mógł się pohamować. Matka i David byli źli, ale wiedzieli, że brat jest dobrym człowiekiem, tylko okoliczności robią z ludzi zwierzęta.
Pewnego dnia matka zachorowała. Nie była w stanie wstać z łóżka. Mógł jej pomóc lek o nazwie Vigantol. Aby go zdobyć, David musiałby przez 3 dni odmawiać sobie chleba, gdyż chleb był towarem wymiennym aby lek pozyskać. Przez tydzień nie potrafił sobie z tym poradzić. W końcu ukradł kiełbasę w magazynie mięsnym, w którym pracował. Zjadł ją na miejscu i wtedy był w stanie przez 3 dni nie jeść chleba i kupić matce Vigantol, który pozwolił jej wstać z łóżka.
Brat Davida o imieniu Salek, który mieszkał z nim i matką, zachorował na czerwonkę i trafił do szpitala. Było to tuż przed Wielką Szperą, czyli akcją Niemców polegająca na wyszukiwaniu i wywożeniu z getta dzieci poniżej 10 roku życia, osób starszych i chorych. Szpital w którym przebywał Salek został, jako pierwszy opróżniony przez Niemców. David nigdy już nie zobaczył brata.
David pamięta, że na placu Pożarniczym Przewodniczący Starszeństwa Żydów w Łodzi Chaim Rumkowski przemawiał do ludzi i prosił matki, aby oddały Niemcom swoje dzieci. David pojawił się na placu tuż po przemowie. Miał wtedy 12 lat. Pamięta ludzi płaczących i krzyczących.
Podczas Wielkiej Szpery Niemcy przeczesywali dom po domu i kazali wszystkim wychodzić na podwórze, aby przeprowadzić selekcję ludności i wyłapać dzieci, starców i chorych. David z matką i sąsiadami schowali się na strychu, gdzie znalazła ich policja żydowska. Zostali ustawieni na podwórzu i poddani selekcji. Davida ani matki nie zabrano. Sąsiadce zabrano 1,5 roczne dziecko. Stała jak sparaliżowana. Od tamtego wydarzenia nie była już sobą. Niewiele się odzywała. Zamknęła się w sobie.
Pewnego dnia matka Davida została złapana przez Niemców i przeznaczona do transportu do Oświęcimia. Syn postanowił jechać z matką. Dopiero będąc w obozie zdał sobie sprawę, że Niemcy zabijają Żydów w krematoriach. Wtedy przestał wierzyć w Boga. Matkę widział ostatni raz na rampie w Birkenau.
Getto łódzkie zawsze jest w Davidzie i wiele decyzji w życiu podejmuje przez pryzmat getta. Codziennie przypominają mu się sceny z tamtego czasu.
Po 1989 roku powraca co jakiś czas do Polski i odwiedza m.in. dom, w którym mieszkał będąc w getcie. Budynek prawie wcale nie zmienił się od tamtego czasu.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - David Brun 14
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    52'56"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - David Brun 14
  • część
    14 / 58

Język

  • język oryginału
    pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.