Archiwum NInA - menu szybkiego dostępu

Skip to content
Pokaż menu

Trauma (materiały do filmu) - Halina Skalska 2

Opis

Materiał roboczy do filmu pt. „Trauma". Wspomnienia rodzinne z okresu II wojny światowej opowiada Halina Skalska (urodzona 23 marca 1929 roku), córka Jadwigi i Michała Skalskich, którzy we własnym domu ukrywali Żydów przed hitlerowcami.
Halina miała 10 lat kiedy jej rodzice i babcia ukrywali w swoim drewnianym domu w Białymstoku Żydów. Zadaniem dziewczynki było wypatrywanie czy nie nadchodzą Niemcy i w razie czego ostrzegać. Irena nie mogła zapraszać ich do domu koleżanek, bo bano się, że któraś może opowiedzieć, że u nich są jacyś ludzie nie z rodziny.
Ojciec Haliny – Michał Skalski – zrobił schron pod podłogą, który przykrywany był płytą na węgiel i drewno do kominka. W ciągu dnia Żydzi przebywali w jednym z pokoi. Na noc chowali się do schronu.
Pewnego dnia gdy wojska niemieckie szły na wschód, oficer niemiecki zatrzymał się akurat w tym pokoju, w którym przebywali Żydzi. Schowali się na czas, ale rodzina Skalskich żyła w strachu obawiając się, że kaszlnięcie lub kichnięcie kogoś z ukrywających się może spowodować odkrycie kryjówki.
Rodzice pomagali Halinie Gronowskiej córce pana Leona Gronowskiego - Żyda, który się u nich ukrywał. Dziewczynkę uratowano z getta. Wyprowadzenie jej udało się dopiero za drugim razem. Matka Haliny – Jadwiga Skalska – wywiozła Halinkę Gronowską na wieś, gdzie jako córkę przyjęła ją rodzina mająca własnego syna. Małżeństwo nie wiedziało, że Halinka jest Żydówką. Sprawa się jednak wydała na skutek niefortunnej wypowiedzi Halinki. Wieśniaczka, która przygarnęła Halinkę chciała ją oddać pani Skalskiej. Jadwiga jednak udała się do miejscowego księdza i za jego pośrednictwem przekonała wieśniaczkę do zatrzymania dziewczynki oraz ustalono, że zostanie ochrzczona i przystąpi ona do pierwszej komunii świętej.
W domu państwa Skalskich ukrywało się przez więcej niż półtora roku siedmioro Żydów m.in.: ojciec Haliny pan Leon Gronowski, pan Brener, szesnastoletnia Ida oraz Felicja, która zaszła w ciążę.
Leon Gronowski przybył do domu państwa Skalskich w nocy, cały zakrwawiony. U z transportu do Treblinki, wyrywając deskę w pociągu. Skoczył z pociągu to turlając się ze zsypu i bardzo się pokrwawił. Jak został opatrzony i odpoczął to chciał swoją córkę Halinę wydobyć z getta.
Kiedy Halina Skalska była już dorosła pytała mamę dlaczego narażała życie jej – swojego jedynego dziecka - na niebezpieczeństwo ukrywając Żydów. Matka odpowiadała jednym zdaniem „Każdy chciał żyć”.
W okresie wojny było trudno o jedzenie. Mama rozdawała, rzeczy rodzinne na wsi, a w zamian otrzymywała jedzenie. Idąc z miasta na wieś po jedzenie często chowały się przed Niemcami w zbożu. Babcia zawsze ostrzegała je żeby się nie kładły w łubinie, bo ma takie właściwości, że można usnąć i się już nie obudzić.
Z całego grona Żydów których ukrywali rodzice Haliny tylko pan Brener dawał pieniądze na utrzymanie. Reszta nie.
Gotowało się dla dodatkowych siedmiu osób w dużych garnkach i bano się wścibskich sąsiadek, żeby się nie domyśliły, że ktoś jest u nich. Pan Brener dał pieniądze na zakup prosiaka, który był przykrywką dla gotowania dużej ilości jedzenia. Następnie zakupiono krowę, aby było mleko dla wszystkich. Nie mieli wcześniej krowy i nie wiedzieli jak się z nią obchodzić.
Jedna z ukrywających się była w ciąży. Bali się czy nie będzie komplikacji przy porodzie, czy przeżyje matka i dziecko. Kiedy niemowlę pojawiło się na świecie trzeba było je przekazać w bezpieczne miejsce. Irenka z mamą i ciotką podrzuciły dziecko zakonnicom do kościoła w Białymstoku, które się nim zaopiekowały.
Do dziś Halinę przeraża brzmienie języka niemieckiego. Z okresu wojny pozostał jej uraz psychiczny.
Jadwiga Skalska wraz z córką chodziły też na cmentarz w Białymstoku znajdujący si przy ulicy Antoniukowskiej zanosić jedzenie ukrywającej się w grobowcu Żydówki z pięcioletnim chłopcem. Nosiły jedzenie około 3 dni. Kobietę opatrzył lekarz ponieważ miała postrzeloną rękę.

Szczegóły filmu

Informacje podstawowe

  • tytuł identyfikacyjny
    Trauma (materiały do filmu) - Halina Skalska 2
  • typ nagrania
    audio-wideo
  • czas trwania
    31'21"
  • tytuł oryginalny
    Trauma (materiały do filmu) - Irena Basiak-Skalska 2
  • część
    2

Język

  • język oryginału
    pl
  • napisy
    brak
  • lektor
    brak

Informacje prawne

Twórcy

Uczestnicy i wykonawcy

Kontakt z archiwistą

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

Informacja o licencji

Brak pełnych praw do tego materiału.

Producentem jest Media Kontakt Sp. z o.o. 

Skontaktuj się z producentem, aby uzyskać prawa do materiału.