Quick Access Menu

Skip to content
Show menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Irena Einaw z domu Szuster 26

Description

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polska Żydówka z Łodzi Irena Einaw z domu Szuster opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej. Kobieta urodziła się w 1929 roku w Łodzi. Jej rodzice też byli Łodzianami. Ojciec pracował w biurze fabryki tekstyliów Goldlust, a matka prowadziła dom. Irena miała opiekunkę - pół Polkę, pół Niemkę.
W czerwcu 1939 roku Irena dostała pianino na 10 urodziny. Nie grała na nim jednak, ponieważ na lato wyjechała do Piwnicznej. We wrześniu natomiast wybuchła wojna. Pierwsze wspomnienia z tego czasu to dla Ireny upokorzenia. Żydom Niemcy kazali nosić najpierw opaski, a potem żółte łaty. Irena sama nie nosiła tych oznaczeń, ponieważ po ulicy poruszała się z polsko-niemiecką opiekunką.
Kiedy Niemcy utworzyli getto dla Żydów w Łodzi, rodzina Ireny przeniosła się do niego na ulicę Rybną 22. Mieszkali przy biurze fabryki drewna i dykty, której współwłaścicielem był wuj Ireny. W getcie przez pierwszy roku Irena chodziła do szkoły na Marysinie. Ojciec pracował w resorcie krawieckim, a matka w resorcie drewnianym. Trzeba było chodzić do pracy, bo się przynajmniej zupę dostawało. Tak to panował głód. Ludzie przyzwyczaili się do widoku umierających ludzi na ulicach.
Tuż przed Szpera zmarła babcia Ireny. Kiedy rodzina wracała z cmentarza, matka Ireny powiedziała „Dobrze, że umarła przed szpera i jest pochowana na cmentarzu". Irena wtedy nie rozumiała co matka ma na myśli.
Wielka Szpera miała miejsce w 1942 roku. Była to akcja Niemców wobec Żydów, polegająca na wynajdywaniu i wywożeniu poza getto dzieci do lat dziesięciu, osób starszych i niepełnosprawnych. Zaczęła się od przemówienia przewodniczącego Starszeństwa Żydów w getcie Chaima Rumkowskiego, który nakłaniał ludność do oddania dzieci. W tłumie wybuchła panika. Policja żydowska starała się wykonać rozkaz zabrania dzieci i starców. Ludzi nie dawali swoich bliskich. Wtedy akcję zaczęli koordynować Niemcy z asystą policji żydowskiej.
Ojciec nie chciał stracić jedynej córki Ireny, więc organizował jej kryjówki w różnych miejscach, zazwyczaj tam, gdzie selekcja ludności już się odbyła. Irena nocowała w piwnicach, pod węglem i pod mąką. Raz zostawiono ja na noc pod w hali na bazarze. Stała całą noc pod dachem na szczeblach. Nad ranem Niemcy zbudowali pod halą szubienicę, a następnie powieszono tam 17 ludzi. Do rana zdjęto trupy. Irena jest jedynym świadkiem tej sytuacji.
Po Szperze było w getcie gorzej, bo brakowało ludzi, których wywieziono. Wiele ludzi miało żółtaczkę ze strachu. W pustych mieszkaniach umierały pochowane w szafach, w łóżkach, materacach dzieci. Ich rodzice ukrywszy je zostali pojmani przez Niemców podczas Szpery.

Film details

Basic information

  • identification title
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Irena Einaw z domu Szuster 26
  • type of recording
    audio-video
  • running time
    34'59"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Irena Einaw z domu Szuster 26
  • część
    26 / 58

Language

  • original language
    pl
  • subtitles
    brak
  • voice over
    brak

Legal information

Creators

Participants and performers

Contact an archivist

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

License information

License not available.

Produced by Media Kontakt Sp. z o.o. 

Contact the producers to obtain a license for this content.