Quick Access Menu

Skip to content
Show menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Edka Mordkowicz 36

Description

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polska Żydówka z Łodzi Edka Mordkowicz opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej.
Kobieta mówi o losach swoich, swojej szóstki rodzeństwa i własnych rodziców. Z początku mieszkali wszyscy w Kaliszu, stamtąd zostali przesiedleni pociągiem do Koźminka. Matka zmarła tam w styczniu 1940 roku z powodu choroby. Cztery dni po jej śmierci wraz z ojcem dzieci przewieziono do łódzkiego getta, gdzie zamieszkali na ulicy Dolnej. Edka miała wtedy 12 lat. Była szóstym w kolejności urodzonym dzieckiem swoich rodziców. Jej najstarsza siostra była wtedy w ciąży.
We wrześniu 1942 roku Niemcy przeprowadzili Wielką Szperę, czyli akcję polegająca na wyszukaniu i wywiezieniu z getta dzieci do 10 roku życia, osób starszych po 65 roku życia i ludzi chorych. Nie analizowano dokumentów i metryk. Niemcy dokonywali selekcji na podstawie wyglądu, przeczesując dom po domu. Ojciec Edki schował swoje dzieci w ruinach jednego z domów, dzięki temu Niemcy ich nie znaleźli.
W getcie łódzkim Edka pracowała w resorcie gorseciarskim. Pracę wykonywało się siedem dni w tygodniu po 12 godzin dziennie. Ważne było to, że codziennie w pracy dostawało się zupę.
W getcie najbardziej doskwierał ludziom głód, wszy i strach.
W 1944 roku Edka z dwiema starszymi siostrami i młodszym bratem została przewieziona pociągiem do Auschwitz. Na drogę Niemcy dali im chleb, który te oszczędzały. Po przybyciu do obozu chleb im odebrano. Brat podczas selekcji został skierowany do komory gazowej, natomiast trzy siostry do pracy.
Najstarsza siostra opiekowała się Edką jak matka. Kiedyś na apelu, gdzie trzeba było długo stać w zimnie, Niemcy powiedzieli, że matki mogą oddać swoje dzieci do specjalnego baraku, żeby oszczędzić im codziennego stania na apelach. Wszystkie matki oddały dzieci, myśląc, że im ulżą. Siostra Edki nie pozwoliła Edce odejść z apelu. Kobiety mówiły jej, że zachowuje się jak macocha, a nie jak matka. Później okazało się, że dzieci z baraku zostały wysłane na śmierć, a Edka ocalała dzięki siostrze, która nie przejmowała się oceną innych.
Dziś rodzeństwo Edki już nie żyje. Ostatnia siostra zmarła przed rokiem. Jak Edka była młodsza to jeździła do Polski, gdzie spotykała się z młodzieżą oraz wojskiem. Opowiadała im o czasach II wojny światowej. Do dziś otrzymuje telefony z Instytutu Yad Vashem, z prośbą aby opowiedziała o swoich losach z okazji dnia pamięci o Szoa.
Przez wiele lat Edka budziła się w nocy z krzykiem, ponieważ śniła jej się przeszłość. Odkąd zaczęła opowiadać ludziom o swoich losach, śpi spokojniej. Zaobserwowała, że mówienie o ciężkich przeżyciach ma działanie terapeutyczne. Jej siostra nigdy natomiast nie chciała wspominać wojny.
Edka przyznaje, że dziś ciekawi ją wojna. Nazywa to nawet obsesją. Ogląda wiele programów telewizyjnych na temat wojny. Uważa, że ona wygrała wojnę, nie Adolf Hitler, ponieważ Żydzi przetrwali, rozmnażają się i kultywują swoje tradycje.

Film details

Basic information

  • identification title
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Edka Mordkowicz 36
  • type of recording
    audio-video
  • running time
    28'10"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Edka Mordkowicz 36
  • część
    36 / 58

Language

  • original language
    pl
  • subtitles
    brak
  • voice over
    brak

Legal information

Creators

Participants and performers

Contact an archivist

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

License information

License not available.

Produced by Media Kontakt Sp. z o.o. 

Contact the producers to obtain a license for this content.