Quick Access Menu

Skip to content
Show menu

Wielka Szpera (materiały do filmu) - Aleksander Klugman 44

Description

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Wielka Szpera". Polski Żyd z Łodzi Aleksander Klugman opowiada o życiu w getcie łódzkim podczas II wojny światowej.
Mężczyzna (lat 88) wspomina początek wojny i wkroczenie Niemców do Łodzi. Pamięta zarządzenia niemieckie m.in. ustalające nową relację między złotówką a marką niemiecką. Według starej relacji za 2 marki niemieckie można było dostać 1 złoty polski, a według nowej relacji za 1 markę można było dostać 2 złotówki.
W pierwszych dniach wojny panował bałagan i dezinformacja. Nastąpiło załamanie struktury rodzin. Okazało się, ze rodzice nie mogą nic zrobić – nie mogą zarabiać, nie mogą zdobyć pożywienia. Zaczął panować głód.
Mężczyzna przedstawia swoje refleksje na temat działań Adolfa Hitlera i narodu niemieckiego podczas II wojny światowej, które wydają mu się nielogiczne. Mówi też o głodzie, który odbierał nie raz trzeźwość myślenia podczas wojny. Podkreśla, że kiedy człowiek jest głodny, to myśli tylko o tym jak zdobyć coś do jedzenia i się najeść. A. Klugman twierdzi, iż różne wydarzenia historyczne mogłyby się inaczej potoczyć w zależności od tego czy jego uczestnicy byliby głodni, bądź syci. Do głodu nie można się przyzwyczaić. Strach można obejść, wyrabiając w sobie różne sposoby radzenia sobie z sytuacjami. Głód jest bezwzględny.
Mężczyzna mówi o Chaimie Rumkowskim – przewodniczącym Starszeństwa Żydów w getcie łódzkim. Mówi, że go potępiał, tak jak większość ludności. Różniło ich wiele. A. Klugman był głodnym chłopcem, a Ch. Rumkowski najedzonym dorosłym mężczyzną. Ch. Rumkowski był apodyktyczny i bezwzględny. Im więcej władzy przekazywali mu Niemcy tym bardziej czuł się silny. Mężczyzna porównuje postać Ch. Rumkowskiego z Adamem Czerniakowem – prezesem warszawskiego Judenratu, który popełnił samobójstwo, ponieważ nie chciał dłużej wykonywać poleceń Niemców.
A. Klugman mówi o Wielkie Szperze, czyli akcji, przeprowadzonej przez Niemców we wrześniu 1942 roku, polegającej na wyszukaniu i wywiezieniu poza getto dzieci do lat 10, osób starszych od 65 roku oraz osób chorych i kalekich. Mężczyzna wspomina, iż Szpera zaczęła się od niespodziewanego oczyszczania szpitali przez Niemców. Sytuacja była o tyle nietypowa, że wcześniej cokolwiek Niemcy nie planowali to jakiś sposób informacje dostawały się do ich żydowskich pomocników. Tym razem tak nie było. Wszyscy zostali zaskoczeni sytuacją.
A. Klugman podczas oczyszczania szpitali 1 września 1942 roku wraz z grupą kolegów udał się do Szpitala przy ulicy Łagiewnickiej aby wyprowadzić stamtąd siostrę i kilka innych osób. Akcja się nie powiodła. Widział wtedy Niemca który wyrzucał przez okno niemowlę z 2 piętra. Po wojnie okazało się, iż ten człowiek przebywa w Niemczech i prowadzi spokojne życie urzędnika. Podczas wojny przezywano tego Niemca Buldog. A. Klugman zeznawał w jego procesie, tak samo jak w procesie Hansa Biebowa.
Podczas Wielkiej Szpery A. Klugman ukrywał się na poddaszu. Z góry widział przeprowadzane przez Niemców na Żydach selekcje. Obserwował nieracjonalne zachowania ludzi w akcie rozpaczy po staracie najbliższych.
Mężczyzna wyraża nadzieję, że jego świadectwo pozwoli zrozumieć przyszłym pokoleniom bezsens działań wojennych.

Film details

Basic information

  • identification title
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Aleksander Klugman 44
  • type of recording
    audio-video
  • running time
    01:11'47"
  • tytuł oryginalny
    Wielka Szpera (materiały do filmu) - Aleksander Klugman 44
  • część
    44 / 58

Language

  • original language
    pl
  • subtitles
    brak
  • voice over
    brak

Legal information

Creators

Participants and performers

Contact an archivist

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

License information

License not available.

Produced by Media Kontakt Sp. z o.o. 

Contact the producers to obtain a license for this content.