Quick Access Menu

Skip to content
Show menu

Pogrom (materiały do filmu) - były funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, Jerzy Żelazny, były pracownik Wydziału Kryminalnego i Stefan Grzywaczewski 26

Description

Materiał roboczy do filmu dokumentalnego „Pogrom". Były funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej – major (niezidentyfikowane personalia), mówi o specjalistach radzieckich i funkcjonowaniu milicji w 1946 roku . Mężczyzna twierdzi, iż spośród specjalistów radzieckich znał tylko pułkownika Strelinkowa - doradcę szefa Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa. Ten w ocenie mężczyzny był człowiekiem, któremu nic nie można było powiedzieć. Został później odwołany ze stanowiska i rozstrzelany za czasów Nikity Chruszczowa. Był podobno był zamieszany w morderstwa. Major nie słyszał o pułkowniku Natanie Szpilewoju ani o pułkowniku Diominie. Słyszał tylko o Sierowie vel Malinowie, ale nie jest w stanie nic o nim powiedzieć.
Mężczyzna wspomina, że w 1946 roku komendant milicji nie miał nic do powiedzenia w starciu z Urzędem Bezpieczeństwa czy NKWD (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych Socjalistycznego Związku Republik Radzieckich). Podaje przykład, kiedy komendant milicji dostał Skodę, a funkcjonariusz służb mu ją zabrał, ponieważ milicjant nie mógł jeździć lepszym samochodem niż funkcjonariusz.
Strażak major Jerzy Żelazny mówi o pożarze archiwum Urzędu Bezpieczeństwa w Kielcach w dniu 21 września 1988 roku. Jego wypowiedź uzupełnia inny strażak (personalia niezidentyfikowane). Straż pożarna o godzinie 7.40 dostała zgłoszenie z Komendy Wojewódzkiej Milicji o tym, że jest zadymienie w pomieszczeniach piwnicznych budynku komendy. Proszono, aby do zadymienia wysłać samochód pożarniczy z butlami na sprężone powietrze. Po przybyciu na miejsce samochodu gaśniczego, stwierdzono, że zadymienie nie jest w piwnicy lecz na poddaszu budynku. Wezwano więcej zastępów straży po stwierdzeniu, że pali się najprawdopodobniej archiwum wojewódzkie. Jerzy Żelazny sam pojechał na miejsce i stwierdził rozprzestrzeniający się pożar archiwum. Polecił pułkownikowi znajdującemu się na miejscu zablokowanie ulic wokół budynku w celu umożliwienia prawidłowej akcji gaśniczej. Polecenie to zostało wykonane. Przypuszczano, że pali się archiwum, ze względu na widoczne teczki aktowe, specyficzny swąd i dym. W pewnym momencie doszło do eksplozji nagromadzonych w powietrzu substancji toksycznych w wyniku czego zostało poparzonych 3 strażaków i jednego funkcjonariusza będącego pracownikiem budynku. Potem doszło do zawalenia się stropu.
Jerzy Żelazny podejrzewa, że pożar mógł trwać w granicach 2 godzin, zanim wezwano straż pożarną. Nastąpiła dezinformacja co do miejsca i skali pożaru, co opóźniło proces gaszenia. W dochodzeniu po pożarze nie ustalono przyczyny pożaru. Wiadomo natomiast, że nawet inspektor tego budynku nigdy nie miał pozwolenia na wejście do pomieszczenia archiwum.
Były pracownik Wydziału Kryminalnego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Kielcach, opowiada o dniu kiedy spłonęło archiwum Urzędu Bezpieczeństwa. Pracował w tedy w sąsiednim budynku. Mężczyzna twierdzi, że fetor palonego papieru czuć było już o 8.00. Straż pożarna według mężczyzny przybyła na miejsce około 2 – 3 godzin później. Pamięta, że zablokowano ulice w celu ułatwienia gaszenia. Akta, które spłonęły są nie do odtworzenia, ponieważ spaliły się razem z katalogami. Były to najprawdopodobniej akta służb bezpieczeństwa z lat 1944-1954 (duże uogólnienie).
Adwokat kielecki Stefan Grzywaczewski - obrońca oskarżonych w procesie o dotyczącym pogromu kieleckiego, opowiada o tym w jaki sposób stał się obrońcą w tej sprawie. Mianowicie, został przydzielony nie z własnej woli. W sumie było pięciu obrońców: on, Zygmunt Chmielewski, Cichowski, Wiatr i Ochińczyc. Nie mógł się zapoznać z aktami sprawy, ponieważ późno go poinformowano, iż ma być obrońcą, a od godziny 18.00 obowiązywała godzina milicyjna i nie można było chodzić po mieście.

Film details

Basic information

  • identification title
    Pogrom (materiały do filmu) - były funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, Jerzy Żelazny, były pracownik Wydziału Kryminalnego i Stefan Grzywaczewski 26
  • type of recording
    audio-video
  • running time
    34'14"
  • tytuł oryginalny
    Pogrom (materiały do filmu) - były funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, Jerzy Żelazny, były pracownik Wydziału Kryminalnego i Stefan Grzywaczewski 26
  • część
    26 / 52

Language

  • original language
    pl
  • subtitles
    brak
  • voice over
    brak

Legal information

Location of event

Creators

Participants and performers

Contact an archivist

Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
Pole wymagane
+

License information

License not available.

Produced by Media Kontakt Sp. z o.o. 

Contact the producers to obtain a license for this content.